Wat is een Organisatie Opstelling ?
Bij een Organisatie Opstelling wordt een ruimtelijke voorstelling gemaakt
van de organisatie waarbinnen u werkt. De persoon die een werkvraag inbrengt,
plaatst representanten voor zichzelf en voor andere personen of onderdelen
uit de organisatie in de ruimte.
U kunt dit vergelijken met een groot schaakspel met levende schaakstukken.
Het is fascinerend te merken dat bij deze methodiek de representanten
vanzelf toegang krijgen tot de gevoelens en de onderlinge verhoudingen
van hetgeen zij representeren.
De opstelling maakt patronen zichtbaar die zich in de organisatie of bij
het individu voordoen. Wanneer deze patronen zichtbaar worden, gaat de
begeleider op zoek naar datgene wat een positieve uitwerking heeft op
het individu en op het totale systeem. Dit gebeurt door het verplaatsen
van de representanten, die uitspreken wat ze ervaren op hun plek in het
systeem.
Behalve personen kunnen ook andere elementen uit het systeem opgesteld
worden. Zij kunnen opgesteld worden voor groepen werknemers, voor producten
of zaken als kennis, de fusie, de vernieuwing, de markt, etc.
Organisatie Opstellingen helpen u bij het verkrijgen van diepgaande inzichten
in de condities waaronder uw organisatie en uw werknemers optimaal functioneren.
De kracht van Organisatie Opstellingen
Vroeg of laat krijgen zelfs de beste manager en het beste team te maken
met ontwikkelingen, die stagneren. Ineens zit de klad erin, loopt alles
stroef, kijkt men elkaar niet meer frank en vrij in de ogen. U voelt dat
er in de onderstroom dingen spelen die deze situatie veroorzaken. U wilt
zien hoe het zit en dit oplossen. Het zijn zaken die in het verleden blijkbaar
niet helemaal goed zijn gegaan en waar u en uw team door de drukte van
alledag niet voldoende bij stil hebben kunnen staan.
Of de huidige situatie is door snelle groei en verandering zo complex
geworden, dat u onvoldoende overzicht heeft en u en uw team zich steeds
onbehagelijker gaan voelen. Het kan ook zijn dat u lastige keuzes moet
maken die grote consequenties met zich meebrengen. Kennis en informatie
blijken niet voldoende om een verantwoorde beslissing te kunnen nemen
en u weet niet wat wijsheid is.
In dit soort situaties bieden Organisatie Opstellingen een oplossing.
Zowel als diagnose-instrument, als ontwerp-instrument en als verander-instrument.
Thema's
Een aantal thema's waarbij Organisatie Opstellingen kunnen helpen zijn:
Overbelasting van een afdeling door te veel werk voor
te weinig mensen.
Onduidelijke organisatiestructuur.
Onduidelijke rolbegrenzing.
Gebrekkige coördinatie- en communicatiestructuren.
Uiteenlopende leiderschapsvraagstukken.
Sluimerende of openlijke conflicten.
Gebrek aan achting.
Vorming van rivaliserende groepen.
Vermenging van zakelijk en privé.
Aanmatigend gedrag en rebellie.
Niet-ingenomen plaatsen en verantwoordelijkheden.
Zwarte schapen.
Groot verloop van werknemers.
Het opnieuw richten van de organisatie op haalbare
doelen.
Fusie of het oprichten van een organisatie.
Opvolgingsvraagstukken in familiebedrijven.
Het onderzoek naar de eigen plek in de organisatie.
Het oplossen van dilemma's.
Het al of niet aangaan van uitdagingen.
De juiste man of vrouw op de juiste plaats.
Opvallend groot ziekteverzuim.
Ontwarring
In een organisatie kunnen mensen verstrikt raken. Zij voelen dan dat het
werk stagneert en dat zij hun vitaliteit verliezen. Het 'stroomt' niet
meer en alles wordt krampachtiger gedaan. Men heeft het gevoel dat men
niet meer vooruitgaat.
Organisatie Opstellingen zijn erop gericht dit soort problemen te ontwarren
en de juiste aanzet te geven om de harmonie te herstellen.
Vertrouwen
Bij het inzetten van Organisatie Opstellingen speelt vertrouwen uiteraard
een belangrijke rol. U wilt uw problemen niet aan de grote klok hangen.
U moet er zeker van zijn dat vertrouwelijke informatie binnenskamers blijft.
Orde Op Zaken staat garant voor het bewaken van uw privacy.
De representanten zijn verplicht tot geheimhouding.
De werkwijze van een opstelling
De begeleider vraagt na een korte inleiding wie van de deelnemers een
thema heeft waaraan hij of zij wil werken. Dit is "de vraagsteller".
Het is niet altijd nodig om dit thema van te voren precies te kunnen verwoorden.
De begeleider stelt een aantal vragen aan de vraagsteller en besluit welke
personen of onderdelen uit de organisatie van belang zijn voor de opstelling.
De vraagsteller nodigt enkele representanten uit om een persoon of onderdeel
uit de organisatie of een abstract begrip te representeren. De vraagsteller
stelt deze representanten op in de ruimte. Vanaf dat moment gaat de vraagsteller
zitten en kijkt naar wat er in de opstelling zichtbaar wordt.
De begeleider stelt vragen aan de representanten en verplaatst hen zo
nodig. Wanneer een juiste plek voor alle leden uit het systeem is gevonden,
kan de vraagsteller zijn eigen plaats binnen het systeem innemen en voelen
wat de veranderde verhoudingen voor hem betekenen.
Alle aanwezigen herkennen vaak de patronen die de opstelling laat zien.
Hierdoor nemen ook zij inzichten over hun eigen werksituatie mee naar
huis. Een opstel-ling is dus een brede leersituatie.
Basisprincipes
Organisatie Opstellingen zijn gebaseerd op de basisprincipes van Bert
Hellinger:
1. Ieder heeft zijn plek in het systeem en heeft recht op erkenning.
2. Wil het systeem 'stromen', dan dient er een balans te zijn tussen geven
en nemen.
3. Tenslotte kent elk systeem een ordening volgens criteria als ancienniteit,
verantwoordelijkheid en competentie.
De methode maakt gebruik van feiten. Daarom kan het belangrijk zijn dat
de deelnemers zich van tevoren informeren over de historie van het systeem.
Het lege midden
De opsteller werkt vanuit een wakkere neutrale houding en kijkt vanuit
"het lege midden". Hij maakt optimaal gebruik van zowel verstandelijke
als intuïtieve vermogens. Hierdoor komt in korte tijd informatie
vrij, die doorgaans verborgen blijft.
Werkvragen
>> Individuele werkvragen
energieverlies op het werk
conflicten op het werk
persoonlijk functioneren
onzekerheid over positie en ambitie
moeilijke beslissingen wat betreft
de werksituatie
voortdurende onzekerheid over 'gaan
of blijven'
loopbaanvraagstukken
risico van burn-out door te hard werken
>> Organisatie werkvragen
ingrijpende veranderingen zoals reorganisaties
en fusies
onduidelijkheid in leiderschap
herhalende terugkeer van dezelfde
problematiek
algemene behoefte aan meer daadkracht
strijd tussen verschillende afdelingen
van de organisatie
samenwerking en ordening van en tussen
teams
grote mate van verloop of ziekteverzuim
voortleven van oud zeer en historische
belemmeringen
keuze tussen verschillende beleidsscenario's
de effectiviteit van organisaties
of onderdelen van de organisatie
onvoldoende effect van opleiding-
en trainingsprogramma's
de scheiding van privé en zakelijk,
ook bij familiebedrijven
personeelsselectie
supervisie van professionals
onderzoek markt- en bedrijfsstrategie
Het inzetten van representanten
Nadat de vraagstelling duidelijk geworden is in het voorgesprek aan
het begin van de sessie, worden er in de ruimte mensen opgesteld, die
iets of iemand representeren. Vandaar de naam "opstelling".
Deze mensen komen van buitenaf en weten niets van de thematiek van de
vraagsteller. Het zijn speciaal getrainde medewerkers van de "opsteller"
en worden "representanten" genoemd.
Deze representanten staan bijvoorbeeld in de plaats van leden van het
Manage-ment Team. Dat betekent dat de manager en zijn teamleden kijken
naar een beeld van zichzelf en hun onderlinge relaties. Zij staan niet
zelf in de ruimte, dat doen de representanten.
De opsteller ondervraagt deze representanten naar lichamelijke, gevoelsmatige
en mentale gewaarwordingen in hun diverse posities. In de loop van de
opstelling verplaatsen de representanten zich, er komen elementen bij
of er worden representanten uit de opstelling gehaald. Zij representeren
groepen personen zoals een complete afdeling, een bepaald soort klanten,
concurrenten, overheden, banken. Ook kunnen zij dingen of abstracte begrippen
representeren, zoals het gebouw, de missie van het bedrijf, de reorganisatie,
een training, de aandelen, een nieuw product.
Door de verschuivingen tijdens de opstelling ontstaat er een helder beeld
van de situatie. De wisselwerking tussen individuen, subgroepen en het
geheel wordt gezien.
Er kunnen zaken ingezien, rechtgezet en met nieuwe ogen bekeken worden.
De huidige relaties kunnen omarmd worden en men kan diverse strategieën
testen.
Organisatie Opstellingen leiden tot verrassende inzichten en er
wordt in korte tijd duidelijk in welke richting oplossingen liggen. Ze
werken sterk verbindend en betekenen vaak een schone lei en een nieuwe
start voor de organisatie.